WITRYNA INTERNETOWA PROJEKTU BADAWCZEGO KBN
"Ocena stopnia
hybrydyzacji, biologia lęgowa oraz zróżnicowanie pokarmowe mew
srebrzystych Larus argentatus i mew białogłowych Larus
cachinnans w warunkach sympatrycznego występowania"
| | INFORMACJE O PROJEKCIE | | PUBLIKACJE | | IDENTYFIKACJA MEW | | GALERIA | | AKTUALIZACJE | | |
IDENTYFIKACJA MEW
Identyfikacja mewy srebrzystej Larus argentatus, mewy białogłowej Larus cachinnans i mewy romańskiejLarus michahellis.
Tekst: Marcin Faber i Grzegorz Neubauer
Identyfikację przedstawiono w oparciu o publikacje (Garner & Quinn 1997, Garner et al. 1997, Klein & Gruber 1997, Jonsson 1998, Bakker et al. 2000) oraz o własne doświadczenia terenowe autorów.
Cechy
sylwetki we wszystkich szatach
Mewa
srebrzysta L. argentatus.
Krępa mewa z masywnym tułowiem, tył ciała krótki. Zwracają uwagę stosunkowo
krótkie nogi, szczególnie skok, sprawiający też wrażenie grubszego niż u mewy
białogłowej. Szyja jest krótka i gruba. Głowa stosunkowo duża, zaokrąglona z
wysokim czołem. Skrzydła krótkie, a u siedzącego ptaka poza ogon zwykle wystają
końce trzech lotek pierwszorzędowych. Dziób krótki i gruby z wyraźnym podcięciem.
Fot.
1. Dorosła mewa srebrzysta L. argentatus w szacie godowej. Konin, marzec
2002. Foto M. Karetta.
Mewa białogłowa L. cachinnans. Duża, wysmukła i długonoga mewa z bardziej delikatnym tułowiem i wydłużonym tyłem ciała. Nogi długie, szczególnie skok, sprawiający wrażenie cienkiego i delikatnego. Szyja jest długa i smukła. Głowa stosunkowo niewielka o „gruszkowatym” kształcie, czoło bardzo często płaskie. Cechy te sprawiają, iż siedzący na wodzie ptak z wyciągniętą do przodu szyją, przypomina sylwetką mewę cienkodziobą Larus genei. Wrażenie to potęguje długi i cienki dziób, bez wyraźnego podcięcia i ostro zakończony. Mewy te bardzo często przybierają taką sylwetkę. Skrzydła długie, u siedzącego ptaka poza ogon wystają zwykle końce czterech lotek pierwszorzędowych.

Fot. 2. Dorosła mewa białogłowa L. cachinnans w szacie spoczynkowej. Goranin k/Konina, styczeń 2002. Foto M. Faber.

Fot. 3. Dorosła Mewa romańska L. michahellis w szacie spoczynkowej. Konin, styczeń 2002. Foto M. Faber.
1.
szata zimowa
Szata
uzyskiwana przez postjuwenalne przepierzenie piór głowy i tułowia,
w niektórych przypadkach także nielicznych pokryw skrzydłowych.
Najbardziej zauważalne są zmiany w wyglądzie przepierzonych piór
płaszcza i barkówek. Druga generacja piór tych partii upierzenia
traci juwenalne łuskowanie, a pojawiają się pióra z większą
ilością szarego koloru, jednak wszystkie posiadają wzdłuż
stosiny większe lub mniejsze brązowe przyciemnienia. W tej szacie
nie ma jeszcze czystoszarych piór.
Mewa
srebrzysta L. argentatus
Generalnie ciemna głowa, szarobrązowo kreskowana. Pokrywy uszne i ciemię
wyraźnie ciemniejsze, kontrastują często z jaśniejszą „twarzą”,
bokami szyi i potylicą. Brzuch i boki ciała intensywnie szarobrązowo
plamkowane.

Fot. 4. Mewa srebrzysta L. argentatus w szacie 1. zimowej. Konin, styczeń 2002. Foto M. Faber.
U stojącego ptaka małe
i średnie pokrywy skrzydłowe jednolicie ubarwione – środki piór
brunatne z wąskimi, jasnymi obrzeżeniami. Charakterystyczny
rysunek na dużych pokrywach lotek 2. rzędu: jasne obrzeżenia
wcinają się w brunatny środek pióra. Podobną tendencję można
zauważyć na lotkach 3. rzędu, przy czym jasne wcięcia w głąb
pióra są mniejsze, lecz zawsze wyraźne. U lecącego ptaka
wszystkie pokrywy przedramienia są jednolicie ubarwione, kontrastujące
z brązowymi lotkami 2. rzędu. Wewnętrzne lotki
pierwszorzędowe jasne, tworzą dobrze widoczne jasne
„okienko” na tej części skrzydła, wyraźnie kontrastujące z
ciemnymi zewnętrznymi lotkami 1. rzędu
i 2. rzędu. Pokrywy podskrzydłowe i podbarkówki jednolicie
brązowo prążkowane, ogólnie ciemne i nie kontrastujące z równie
ciemnymi bokami ciała.
Mewa
białogłowa L. cachinnans
Głowa,
szyja i pierś w tej szacie (często też brzuch) są z reguły dużo
bielsze niż u typowych argentatus. Często są one niemal
zupełnie białe, a ciemniejsze plamki są zauważalne jedynie na
bokach ciała i z tyłu na nasadzie karku. Nowe
pierwszozimowe pióra płaszcza i barkówek są generalnie jasne i z
reguły kontrastują ze złożonymi skrzydłami (szczególnie z
okolicą nadgarstka, która często jest intensywnie ciemnobrązowa).
Takiego kontrastu brak u typowych osobników argentatus. Wzór
na tych piórach jest dość zmienny, lecz płaszcz ma dużo więcej
szarej barwy niż u argentatus. Barkówki posiadają bardziej
skomplikowany wzór, są białawe lub szarawe z wąską, ciemną
kreską stosinową, lub też mogą mieć ciemną przedszczytową
kotwiczkę. U części osobników ilość ciemnego koloru na tych piórach
jest bardzo mała i wtedy grzbiet oglądany z większej odległości
wydaje się jednolicie szary z drobnymi ciemniejszymi plamkami.

Fot. 5. Mewa białogłowa L. cachinnans w 1. szacie zimowej. Konin, grudzień 2001. Foto M. Faber.
Dziób jest
najczęściej czarniawy, z różnej wielkości rozjaśnieniem przy
nasadzie; w skrajnych przypadkach może być cały czarny, lub
prawie cały cielisty (jedynie końcówka jest wówczas ciemna). U
typowych osobników ciemny i smukły dziób mocno kontrastuje z białą
głową o płaskim czole, co nadaje mewie białogłowej
charakterystyczny wygląd. Tęczówka ciemna, co często jest podkreślone
przez jasne, białawe upierzenie w rejonie oka. Nogi cieliste lub
szarawe.
Mewa romańska L. michahellis
Uwaga
ogólna:
Ptaki
z tego podgatunku łatwiej pomylić z mewą srebrzystą (a młode w
1. roku życia nawet z mewą siodłatą), niż z L.c.cachinnans,
ze względu na ogólnie podobne sylwetkę i schemat upierzenia.

Fot. 6. Mewa romańska L. michahellis w szacie juwenalnej. Zbiornik Jeziorsko, sierpień 2001. Foto M. Faber.
Pierzenie
postjuwenalne u ptaków w pierwszym roku życia zaczyna się wcześniej
niż u mew srebrzystych, już w lipcu. W 1. szacie zimowej michahellis ma przeciętnie bielszą głowę (przez co
kontrast z całym czarnym dziobem jest wyraźniejszy), szyję i spód
ciała. Z reguły wyraźny jest również kontrast między jasnym płaszczem
(na którym jednak brak szarej barwy, tak charakterystycznej dla cachinnans)
a ciemniejszymi pokrywami skrzydłowymi, wśród których można
zauważyć pióra drugiej generacji (cecha przydatna w terenie,
bardzo rzadko spotykana u argentatus). Lotki trzeciorzędowe
u siedzącego ptaka są ubarwione podobnie jak u cachinnans –
brunatne z wąskimi białymi brzegami. Zewnętrzne duże pokrywy są
ciemniejsze niż u argentatus. W locie tworzą one widoczny
nad paskiem drugorzędowym drugi ciemny pas. Okienko jest u michahellis
zaznaczone jeszcze słabiej niż u cachinnans, wskutek
czego ciemny wierzch skrzydeł może kojarzyć się nawet z
wierzchem skrzydeł pierwszorocznej mewy żółtonogiej Larus
fuscus. W odróżnieniu od cachinnans, spód
skrzydeł jest jednolicie ciemny (czasem ciemniejszy niż u argentatus),
natomiast dużo bielsze kuper i pokrywy nadogonowe podobnie
kontrastują z ciemnym pasem ogonowym.
2.
szata zimowa.
Szata
uzyskiwana w całkowitym pierzeniu letnio-jesiennym. Na płaszczu i
barkówkach pojawiają się już czystoszare pióra z domieszką
immaturalnych piór o brązowym wzorze, a u cachinnans te
partie często mogą być już jednolicie szare, plecy tworzą więc
– najczęściej dobrze się wyróżniające – szare „siodło”.
Na skrzydłach mogą występować partie jednolicie szarych pokryw.
Ilość czerni na dziobie ulega redukcji, a u argentatus jaśnieje
tęczówka.
Mewa
srebrzysta L. argentatus

Fot. 7. Mewa srebrzysta L. argentatus w 2. szacie zimowej. Goranin k/Konina, grudzień 2001. Foto M. Faber.
Głowa z
reguły mocno i gęsto ciemno kreskowana. Często kreskowanie tworzy
wręcz kaptur obejmujący także kark i przód szyi. Spód, boki ciała
i pokrywy podogonowe w różnym stopniu kreskowane, lecz z reguły nie są
czystobiałe.
Mewa
białogłowa L. cachinnans

Fot. 8. Mewa białogłowa L. cachinnans w 2. szacie zimowej. Zbiornik Jeziorsko, październik 2001. Foto M. Faber.

Fot. 9. Mewa białogłowa L. cachinnans w 2. szacie zimowej. Zbiornik Jeziorsko, październik 2001. Foto M. Faber.
Głowa
i spód ciała czystobiałe;
bardzo drobne ciemne kreskowanie zauważalne jedynie na nasadzie
karku i niekiedy na bokach ciała.
Mewa romańska L. michahellis

Fot. 10. Mewa romańska L. c. michahellis w trakcie pierzenia z 1. szaty wiosennej do 2. szaty zimowej. Zbiornik Jeziorsko, sierpień 2001. Foto M. Faber.
W
2. szacie zimowej dla michahellis charakterystyczne są
ciemno prążkowane pokrywy podskrzydłowe, kontrastujące z jasnymi
bokami (u cachinnans są zawsze jasne). Głowa jest jasna jak
u cachinnans. Bardzo słabo zaznaczone jest lusterko na wewnętrznych
lotkach 1. rzędu i wyraźny ciemny pas dużych pokryw. U części
osobników nogi są już żółto wybarwione, co jest cechą
diagnostyczną dla tej
formy w tej szacie. Podobnie tęczówka jest już jasna – żółtawa.
3.
szata zimowa
Szata
uzyskiwana w całkowitym pierzeniu letnio-jesiennym. W tej szacie
mewy są już generalnie podobne do osobników dorosłych i z
dalszej odległości mogą omyłkowo zostać oznaczone jako ptaki
dorosłe. Wierzch skrzydeł i ciała jest już prawie całkiem
szary, jedynie na dłoni ilość czerni jest większa niż u osobników
dorosłych i zachodzi także na pokrywy. Pojedyncze brązowe pióra
występują także na spodzie i wierzchu skrzydeł. Na ogonie często
zauważalne są resztki paska ogonowego, w postaci ciemnych plam na
środkowych sterówkach. Dziób jeszcze nie jest w pełni wybarwiony
i posiada czarny pas przedkońcowy.
Mewa
srebrzysta L. argentatus

Fot. 11. Mewa srebrzysta L. argentatus w 3. zimowej. Toruń, marzec 2001. Foto G. Neubauer.
Głowa
i spód ciała generalnie
białe, z gęstym, szarym kreskowaniem o zmiennym zasięgu i natężeniu.
Podobnie jak w 2. szacie zimowej, kreskowanie może tworzyć ciemny
kaptur obejmujący głowę i górną część szyi. Spód i boki ciała
w różnym stopniu szaro kreskowane, lecz z reguły nie są
czystobiałe.
Mewa
białogłowa L. cachinnans
Głowa
i spód ciałaj ak u
ptaków dorosłych. Zaznacza się jedynie bardziej intensywne
kreskowanie na karku, kontrastujące w widoczny sposób z białą głową
i szarymi piórami płaszcza.
Mewa romańska L. michahellis
W
3. szacie zimowej
upierzenie jest dość zmienne i brak jasnych cech diagnostycznych.
Pomocnym może być wyraźnie ciemniejszy niż u argentatus i
cachinnas odcień płaszcza oraz zdecydowanie większa ilość
czerni na skrajnych lotkach 1. rzędu. Najistotniejsze przy
identyfikacji w tej szacie wydają się być cechy sylwetki.
Szata
ostateczna
Szata
ta występuje u ptaków dorosłych. Pierwszy raz pojawia się w
czwartym roku życia ptaka, po przejściu w okresie letnio-jesiennym
całkowitego pierzenia z 3. szaty wiosennej, choć niektóre
osobniki uzyskują szatę ostateczną dopiero w 5. lub 6. roku życia.
W tej szacie znikają wszystkie ciemne kreskowania z pokryw skrzydłowych,
lotek i sterówek. Lotki 1. rzędu uzyskują swoje ostateczne
ubarwienie. Pełne upierzenie zimowe jest kompletne zwykle najpóźniej
na początku grudnia. Rozpoczęcie częściowego pierzenia głowy i
tułowia do szaty godowej następuje już w połowie stycznia. U
omawianych tutaj gatunków najistotniejsze różnice występują w
ubarwieniu głowy, części nieopierzonych oraz rozkładzie plam
barwnych na skrajnych lotkach 1. rzędu.
Mewa
srebrzysta L. a. argentatus

Fot. 12. Dorosła mewa srebrzysta L. argentatus w szacie zimowej. Goranin k/Konina, styczeń 2002. Foto M. Faber.
Spód ciała
biały. Na głowie gęste szare kreskowanie o zmiennej intensywności.
U niektórych ptaków kreskowanie jest tak gęste i ciemne, że
tworzy niemal kaptur, natomiast u innych drobne i nieliczne. Już na
początku stycznia niektóre osobniki argentatus mogą mieć
czystobiałe głowy!
Mewa
białogłowa L. cachinnans
Głowa
i spód ciała jednolicie
czystobiałe. U niektórych osobników jedynie na karku występuje
śladowe, ciemne cienkie kreskowanie.
Mewa romańska L. michahellis

Fot. 13. Dorosła mewa romańska L. michahellis. Zbiornik Jeziorsko, sierpień 2001. Foto M. Faber.
W szatach ostatecznych płaszcz 'mewy adriatyckiej' jest ciemniejszy niż u cachinnans, zbliżony odcieniem do
najciemniejszych argentatus z północy, lecz nie tak
niebieskawy. Diagnostyczny jest rysunek na zewnętrznych lotkach
pierwszorzędowych. Zatoki są tak samo ciemne jak płaszcz i krótsze
niż u cachinnans, a czarne pasy na poszczególnych piórach
szerokie. Biały koniec najbardziej zewnętrznej lotki jest często
przedzielony czarnym prążkiem przedszczytowym, a na drugiej
skrajnej lotce niewielkie białe lusterko lub jego brak.
Charakterystyczne dla ptaków dorosłych są jaskrawo ubarwione części
nieopierzone (u cachinnans dużo bledsze): intensywnie żółte
nogi i dziób, z rozległą i jaskrawą czerwoną plamą na podcięciu;
jaskrawoczerwona jest również obrączka powiekowa, a tęczówka
ciemnożółta Głowa może być w okresie zimowym słabo
kreskowana, lecz nigdy kreskowanie nie tworzy kaptura obejmującego
głowę i górną szyję, jak to często ma miejsce u argentatus.
|
IDENTYFIKACJA MEW | |
GALERIA | |